ارتباط غيرکلامي تاثيري شگرف بر سلامت اجتماعي کودک دارد، بااينحال پرورش اين مهارت معمولاً ناديده گرفته مي‌شود.

آنچه در زمان رويارويي با افراد به زبان نمي‌آوريد پيامي قوي‌تر از کلماتتان به مخاطب مي‌رساند.

دکتر روانشناس، استيو نوويکي (Steve Nowicki)، متخصص مسائل زبان بدن، در اين رابطه مي‌گويد، "ارتباط غيرکلامي اگر از بخش کلامي رابطه مهمتر نباشد، اهميت کمتري از آن ندارد. وقتي يک قانون غيرکلامي زبان را مي‌شکنيد، هميشه تاثير احساسي منفي بر مخاطب مي‌گذارد."

و بااينحال، براساس گفته‌هاي دکتر نوويکي، کُدهاي دقيق حالات چهره و ژست‌ها که پايه و اساس ارتباط غيرکلامي را مي‌سازند به صورت غيرمستقيم و غيررسمي و عمدتاً از والدين ياد گرفته مي‌شوند.

او تجربه خود را بيان مي‌کند که پدري لهستاني و کم‌حرف و مادري خشن و ايتاليايي داشته است. مي‌گويد، "بيشتر وقت‌ها تنها نشانه‌اي که ناراحت بودن پدرم را مشخص مي‌کرد اين بود که يک ابروي خو را تا يک درجه مشخص بالاتر مي‌برد. اما مادرم هميشه احساساتش را فوراً و به طور مشخص ابراز مي‌کرد."

نوويکي به اين ترتيب وسعت استفاده و تعبير نشانه‌هاي غيرکلامي را ياد گرفت. به مدت دو دهه، دکتر نوويکي به همراه روانشانس ديگر مارشال دوک (Marshall Duke) کارهاي زيادي را درمورد تاثيرات ارتباط غيرکلامي بر رشد و پرورش کودک انجام دادند. آنها تحليل تشخيصي دقت غيرکلامي (DANVA)، گروهي تست براي دست يافتن به اشارات ظريف مربوط به عبارات احساسي مثل نشانه‌هاي بصري و تن و آهنگ صدا را ساختند که اين تست‌ها امروزه توسط محققان در سراسر جهان مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

نوويکي مي‌گويد، "تحقيقات نشان داده است که اکثر افراد از اهميت ارتباط غيرکلامي غافل هستند."

در پرسش و پاسخ‌هايي که در زير آمده، دکتر نوويکي به 10 سوال براساس تحقيقاتي که خود به شخصه يا ديگران در اين مورد انجام داده‌اند پاسخ مي‌دهد.

آيا مهارت ارتباط غيرکلامي با تطبيقات شخصي و اجتماعي افراد در ارتباط است؟

بله، اشتباهات تست‌هاي DANVA در کودکان مي‌تواند به پيش‌بيني مشکلات شخصي و اجتماعي آنها در آينده، مثل اضطراب، ADHD، اختلال دوقطبي، شيزوفرني، پايين بودن اعتمادبه‌نفس و قرباني قُلدري‌ها شدن، کمک کند.

آيا توانايي تشخيص احساسات غيرکلامي قابل پرورش است؟

بله، آموزش مستقيم کودکان، ازجمله آنهايي که دچار اوتيسم هستند، مي‌تواند پيشرفت شاياني در نمرات تست‌هاي DANVA آنها به وجود آورد.

آيا توانايي در اين زمينه اشکالات و زيان‌هايي هم دارد؟

بله. اگر مهارت بالايي در تشخيص نشانه‌هاي غيرکلامي ديگران داشته باشيد بايد خيلي مراقب باشيد چون ممکن است نشانه‌هاي احساسي را متوجه شويد که آنها خود قصد نشان دادن آن را نداشته‌اند و دوست داشته باشند آن را پنهان کنند. مثلاً، وقتي به کسي مي‌گوييد که کمي خسته و ناراحت به نظر مي‌رسد، حتي اگر حقيقت داشته باشد، ممکن است فرد را ناراحت کند.

آيا مهارت ارتباط غيرکلامي با توانايي شناختي مرتبط است؟

خير، مگر درمورد افراديکه IQ پايينتر از 70 دارند. براي آنها که IQ متوسط و بالا دارند، هيچ ارتباطي بين مهارت‌هاي ارتباط غيرکلامي و هوش آنها ديده نمي‌شود.

آيا توانايي تشخيص اشارات غيرکلامي با توانايي ابراز آنها مرتبط است؟

خير، نه زياد. بااينکه ممکن است در تشخيص اشارات غيرکلامي ماهر باشيد اما اين به آن معني نيست که خودتان پيام‌هاي غيرکلامي اشتباه به ديگران نفرستيد. اينها دو مهارت کاملاً جدا از هم هستند.

آيا ارتباط غيرکلامي در فرهنگ‌هاي مختلف يکجور تعبير مي‌شود؟

خير. فرهنگ تاثير بسزايي در اين زمينه دارد. تحقيقات نشان داده است که مثلاً نژاد افريقايي-امريکايي مي‌توانند هم اشارات سفيدپوستان و هم سياه‌پوستان را درک کنند اما سفيدپوستان قادر به درک اشارات چهره سياه‌پوستان نيستند و وقتي اشارات چهره هم را به اشتباه تعبير مي‌کنند، تصور مي‌کنند که آنها عصباني هستند. مي‌توانيد تصور کنيد که اين مي‌تواند منجر به چه مشکلاتي شود.

آيا بچه‌ها توانايي خواندن احساسات حالات چهره را به ترتيبي خاص ياد مي‌گيرند؟

بله، تحقيقات نشان مي‌دهد که بچه‌ها اول حالت شاد چهره را ياد مي‌گيرند و بعد چهره ناراحت، عصباني و ترسيده را.

آيا سن بالا بر مهارت ارتباط غيرکلامي تاثيري دارد؟

بله. هرچه پيرتر مي‌شويم توانايي ما براي درک اين احساسات از بين مي‌رود و به نظر مي‌رسد که به ترتيبي دقيقاً مخالف با آنچه که ابتدا آموخته بوديم، آنها را فراموش مي‌کنيم. يعني شاد بودن آخرين حالتي است که فراموش مي‌شود.

بين سن 45 تا 55 سال، ما توانايي درک احساس در صدا را از دست مي‌دهيم و در سن 55 تا 65 سالگي، توانايي خواندن چهره افراد را هم از دست مي‌دهيم. اما آنچه در هر سني ثابت مي‌ماند اين است که هرچه توانايي فرد در اين زمينه نسبت به هم‌سالانش بهتر باشد، تعديل و تطبيق شخصي و اجتماعي او بهتر خواهد بود.

حالت چهره خنثي چه تاثيري دارد؟

چيزي به اسم چهره با حالتي خنثي وجود ندارد زيرا يک چهره خنثي معمولاً به طريقي منفي تعبير مي‌شود.

حدود يک سوم افراد يک چهره حالت استراحت دارند که خود آن را تشخيص نمي‌دهند. چهره آنها وقتي به هيچ چيز فکر نمي‌کنند و هيچ حس خاصي ندارند، يک چيز منفي نشان مي‌دهد. هرچه سنمان بالاتر مي‌رود، اين گرايش بيشتر مي‌شود. برآورد مي‌شود که بيش از نيمي از آدم‌هاي بالاي 65 سال، يک چهره حالت استراحت منفي دارند.

آيا مهارت‌هاي ارتباط غيرکلامي به گرايش به ربات‌ها در ارتباط است؟

بله. يک تحقيق نشان داده است که افراديکه توانايي خوبي در خواندن اين اشارات ندارند، معمولاً از ربات‌ها بيزارند.