سایبرنایف، بیمارستان بیکن – پیشرفته‌ترین دستگاه پرتودرمانی بیماری سرطان

در سال‌های اخیر علم پزشکی در مسیر پیشرفت، شتابی روز افزون داشته است. گردش سریع اطلاعات پزشکی و همراهی علوم پایه و مهندسی، سبب شده تا دانشمندان این حوزه گام‌های بلندی در کشف ناشناخته‌های این علم بردارند. اما به نظر می‌رسد امراض و بیماری‌ها در حرکتی موازی با پیشرفت بشر پیچیده‌تر و مرموزتر از گذشته عمل می‌کنند و دانشمندان و پزشکان را در یک چالش دایمی قرار داده‌اند. در این میان، سرطان از جمله بیماری‌های‌ست که عمری به طولانی عمر بشر دارد و با گذر زمان به اشکال و سطوح مختلف با جان آدمی‌زاد دست و پنجه نرم می‌کند.

سرطان در مالزی

رشد چشم‌گیر اقتصادی در مالزی، مظاهر زندگی مدرن را برای شهروندانش فراهم آورده است. حال آن‌که سبک و شیوه‌ی زندگی این مردم، به‌ویژه در مقوله‌ی تغذیه و استرس‌های محیطی، نتوانسته به همان سرعت با زندگی مدرن هم‌سو شود. برای مثال، کارشناسان تغذیه بارها از مصرف بالای شکر، روغن و دخانیات در مالزی ابراز نگرانی کرده‌اند و آن‌ها را از عوامل مهم انواع سرطان و امراض رایج در این کشور برشمرده‌اند. به همین دلیل، در سال‌های اخیر سازمان‌های دولتی و تعداد زیادی از انجمن‌های غیردولتی (ngo) علاوه بر گسترش تجهیزات و امکانات درمانی، فعالیت‌های موثری در زمینه‌ی اطلاع‌رسانی و آگاهی‌دهی به مردم انجام داده‌اند. شاید همین امر «ویکتور چی‌آ» – تاجر مالزیایی – را بر آن داشته تا یکی از به‌روز‌ترین و مجهزترین دستگاه‌های تشخیص و درمان سرطان را خریداری کند و مرکزی را به این منظور اختصاص دهد. دستگاه ربات‌‌مانندی به نام «سایبرنایف» که از نسل تجهیزات پرتودرمانی در حوزه‌ی سرطان است.

سایبرنایف

پزشکان در پرتودرمانی با تابانیدن اشعه‌ بر توده‌ی سرطانی باعث از بین‌رفتن سلول‌های سرطانی می‌شوند. انجام پرتودرمانی نیاز به امکانات و محاسبات دقیق دارد؛ محل دقیق و میزان تاباندن اشعه باید به‌درستی محاسبه شود. پیش از اختراع سایبرنایف، از دستگاهی با نام «گامانایف» استفاده می‌شد که به علت محدودیت‌هایی که داشت، تنها برای درمان بعضی از تومورهای مغزی به‌کارگرفته می‌شد. در عین حال، امکان تاباندن اشعه به تومورهایی که اشکال یا اندازه‌های خاصی داشتند، غیرممکن بود و به علت حرکت بیمار (حتا در حد تنفس)، امکان برخورد اشعه به بافت‌های سالم بدن وجود داشت. اما سایبرنایف با استفاده از یک اسکنر، در آن واحد به‌طور مداوم توده‌ی سرطانی را اسکن و درست به همان نقاط اشعه‌ها را پرتاب می‌کند. در این روش، شکل، اندازه و مکان قرارگرفتن توده، محدودیتی را برای سایبرنایف ایجاد نمی‌کند.

سایبر نایف در بیمارستان بیکن مالزی

سایبرنایف توسط دکتر «جان آر آدلر»، استاد جراحی مغز و اعصاب و پرتودرمانی دانشگاه استنفورد و همچنین «پیتر و راسل شونبرگ» از شرکت پژوهشی شونبرگ، طراحی شد. در این شیوه البته خبری از چاقوی واقعی نیست و اشعه‌ها مانند چاقویی دقیق اما بدون درد، عرصه را بر سلول‌های سرطانی تنگ می‌کنند.

بیمارستان تخصصی بیکن – فانوس دریایی

در این گزارش به سراغ سرمایه‌گذار اولین و تنها دستگاه سایبرنایف در مالزی رفتیم تا در گفت‌وگویی با ایشان و مدیر بیمارستان – داتوک دکتر محمد ابراهیم – با این ربات و شیوه‌ی درمان آن آشنا شویم. ویکتور می‌گوید «کار تجاری من ارتباطی با مسایل پزشکی ندارد و چندان به سوددهی سرشار این کلینیک فکر نمی‌کنم، در حالی‌که با هزینه‌ی این دستگاه می‌توان یک لابراتوار کامل و مجهز با سوددهی بالا و مطمئن داشت.» او اضافه می‌کند: «در واقع ایجاد این مرکز را یک کار خدماتی تلقی می‌کنم. امیدوارم بتوانم فردی را به زندگی‌اش بازگردانم و کمکی به کشورم کرده باشم. به همین دلیل نام این مرکز را بیکن «beacon» به معنای «فانوس دریایی» گذاشتیم تا شاید بیماران به چشم نقطه‌ی امید و نجاتی در دل تاریکی به آن بیاندیشند. به‌تازگی نیز طبقه‌ی آخر ساختمان را به مرکز روان‌شناسی بیماران سرطانی اختصاص داده‌ایم و با همکاری متخصصان این حوزه، تلاش کرده‌ایم با تدارک محیطی آرام و مجهز، خدماتی را در بخش درمان روحی به این بیماران ارایه کنیم.»

درمان سرطان با سایبر نایف

ویکتور در ادامه توضیح می‌دهد:

«ما در منطقه‌ی آسیای جنوب شرقی اولین کسی بودیم که این دستگاه ربات‌مانند را وارد کشور کردیم و هم‌چنان تنها مرکز مجهز به سایبرنایف در مالزی هستیم. به نظر می‌رسد مالزی به علت هزینه‌های درمانی پایین، مورد توجه شهروندان سایر کشورها قرار گرفته و تا‌کنون بیمارانی از کشورهای استرالیا، نیوزلند، هند، انگلستان، آمریکا و کشورهای منطقه‌ی خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی به ما مراجعه کرده‌اند.»

دکتر محمد ابراهیم علاوه بر ریاست انجمن سرطان‌شناسی مالزی، مدیریت این بیمارستان را نیز به عهده دارد و تا به حال بیش از ۴۰۰ بیمار را با بهره‌گیری از سایبرنایف معالجه کرده است. وی تحصیلات خود را در انگلستان به پایان رسانده و تا چند سال پیش نیز در آن کشور مشغول به کار بوده. او می‌گوید: «‌من با ساخت اولین نسل از دستگاه‌های پرتودرمانی کار با آن‌ها را آغاز کردم. به نظر با ساخت سایبرنایف گام بسیار بزرگی در این زمینه برداشته شده. زمانی که فهمیدم یک مالزیایی حاضر به سرمایه‌گذاری بر روی این دستگاه است، همکاری‌ام را با این مرکز آغاز کردم.» دکتر محمد ابراهیم با زبان ساده توضیح می‌دهد که در دستگاه‌های قبلی امکان درمان توده‌های سرطانی که در جایی خارج از مغز رشد کرده بودند، وجود نداشت. در مغز هم اگر توده نزدیک به چشم یا نقاط بسیار حساسی بود، بسیاری از پزشکان از پرتودرمانی صرف‌نظر می‌کردند. اما سایبرنایف با اسکن هم‌زمان، نقطه‌ی دقیق سرطان را به ما نشان داده و مانع از برخورد اشعه به نقاط خارج از تومور می‌شود.»

ترسیم نحوه عملکرد سایبر نایف در درمان سرطان غدد لنفاوی

دکتر محمد ابراهیم توضیح می‌دهد:

«از این دستگاه نمی‌توان برای درمان همه‌ی بیماران سرطانی استفاده کرد. برای مثال سایبر‌نایف برای سرطان سینه به هیچ‌وجه کارایی ندارد و بیماران مبتلا به سرطان پروستات نیز در به‌کارگیری از این دستگاه حق انتخاب دارند. باید توجه داشت که سرطان همچنان مقوله‌ی پیچیده‌ای‌ست که درمان قطعی برای آن وجود ندارد؛ اما سایبرنایف در بیمارانی با شرایط سرطان حاد گاهی می‌تواند به توقف رشد تومور کمک کند و ادامه حیات بیمار را از ۱ به ۳ تا ۴ سال افزایش دهد.»

رییس انجمن سرطان‌شناسی مالزی از پدیده‌ی دیگری با نام اسکن pet می‌گوید که با نام fdg نیز شهرت دارد. تفاوت pet با «سی‌تی‌اسکن» و «ام. آر. آی.» این است که با تزریق یک ماده‌ی رادیواکتیوی، می‌شود فعالیت زیستی یک توده را مشخص کرد. این ماده‌ی رادیواکتیوی محل و شکل دقیق تومور را شناسایی می‌کند و به‌صورت درخشنده‌ای آن را نشان می‌دهد. از این طریق پزشکان می‌توانند مرحله‌ی درمان، سازگاری دارو و شیوه‌ی ادامه‌ی درمان را تشخیص دهند. به علت رادیواکتیو موجود در مایع تزریقی، کشور ما ایران از واردات و در نتیجه بهره‌برداری از اسکن pet محروم شده. شاید به همین دلیل و با مراجعه بیماران ایرانی، این کلینیک بخشی از سایت رسمی خود را به زبان فارسی ترجمه کرده و از راهنما و مترجم ایرانی برای همراهی بیماران فارسی‌زبان استفاده می‌کند.

***

همراه با دکتر محمد ابراهیم و ویکتور از بخش‌های مختلف کلینیک دیدن می‌کنیم و دکتر با نشان‌دادن نتیجه‌ی درمان یکی از بیمارانش، با هیجان محو شدن یک تومار بزرگ را بر روی کامپیوتر نشان می‌دهد. مشاهده ویدیو مربوط به درمان سرطان با سایبر نایف در مرکز سرطان بیمارستان بیکن مالزی